Ośrodek Rehabilitacji Zwierząt Chronionych

Legenda o księżnej Libuszy i Przemyśle

Obraz pt. „Księżniczka Libusza wróży chwałę Pragi” pędzla Josefa Mathausera (1846-1917); Źródło: AΩ institut/ Wikimedia Commons.

Wpierw był, jak wszem i wobec wiadomo, Czech, brat Lecha.

Po jego śmierci nastała bieda i nieszczęście, bo nie miał kto rządzić ludem. Wysłano posłańców do Lecha po radę. Wrócili z pomysłem, żeby na księcia wybrać Kroka. Tak też się stało. Krok miał trzy córki. Pierworodna Kazi była wiedźmą i uprawiała czary. Średnia wiekiem księżniczka Teta była kapłanką, łączniczką ze światem bogów. Libusza, najmłodsza i, jak to bywa, najmądrzejsza z sióstr, była wróżbitką, umiejącą przepowiadać przyszłość. To właśnie jej przypadła największa cześć, gdyż stała się kontynuatorką rodu. Po zgonie ojca, panowie, kapłani i lud zgromadzili się w świętym gaju i wybrali ją swoją władczynią. Świeżo upieczona pani została odprowadzana przez siostry, dwór, starostów i gawiedź na święte wzgórze, Wyszehrad. Odtąd sprawowała swe rządy z wyszehradzkiego zamku.

Tak jak do jej ojca, Kroka, chodzili do niej ludzie, aby rozstrzygała spory. Na Wyszehradzie, w cieniu prastarej lipy, Libusza przyjmowała i sądziła poddanych. Pewnego dnia pojawili się dwaj zwaśnieni panowie. Byli to sąsiedzi, którzy kłócili się o kawałek ziemi.  Księżna, wysłuchawszy krzywd obu przybyłych, uznała, że młodszy z nich ma rację. Starszy nie wytrzymał i wykrzyknął, że nie uzna wyroku wydanego przez kobietę, że hańbą jest, aby ludem rządziła niewiasta.  Rozważna Libusza, zamiast odpowiedzieć buntownikowi, spojrzała po twarzach drużyny. Nie widząc w ich oczach sprzeciwu, ani oburzenia, dopiero wówczas zarumieniła się ze złości i odpowiedziała: „Owszem, jestem kobietą i po kobiecemu sądzę, a że moje kary nie są surowe, myślicie, że niczego nie rozumiem. Miejcie surowszego pana, skoro tego chcecie. Niech zgromadzenie wybierze wodza, którego poślubię”.

Niebawem zwołano zgromadzenie. Libusza przemówiła do przybyłych, radząc, aby rozważnie wybrali przyszłego księcia, dlatego, że łatwiej jest dać władzę, niż ją odebrać. Na koniec napomknęła, że mogłaby im kogoś osobiście doradzić. Zgromadzeni chórem wykrzyknęli: „Doradź, doradź!”. Wówczas Libusza wskazała posłańcom miejsce, gdzie spotkają jej przyszłego męża, a swojego wodza. Mieli iść do krainy zamieszkałej przez plemię Lemuzów, gdzie w dorzeczu rzeki Bieliny znajdowała sie wieś, w której żył ród Stadiców. Nieopodal, jak przepowiedziała Libusza, spotkają oracza, który będzie miał dwa pstrokate woły, na imię będzie mu Przemysł, a jadł będzie z żelaznego stołu.

Wkrótce gońcy dotarli na miejsce. Koń księżniczki, który miał ich prowadzić, ani razu nie zboczył z drogi, zupełnie jakby nie pierwszy raz szedł tą drogą. W opisanym miejscu spotkali człowieka orającego pole i dwa pstrokate woły. Przywitali go jak przyszłego księcia i prosili, aby poszedł z nimi na Wyszehrad. Zanim wyruszyli, Przemysł wyjął bochenek chleba i ser, położył na pługu i zachęcił przybyłych, aby się razem posilili.  Widząc odbijające się w żelazie promienie porannego słońca, gońcy przypomnieli sobie słowa Libuszy o żelaznym stole. Miało ono symbolizować przyszłą potęgę narodu, służyć do orki i do obrony przed nieprzyjacielem.

Gdy Przemysł dotarł na Wyszehrad, wyszła mu naprzeciw Libusza z gawiedzią i możnymi. I księżna, i lud niezwykle się uradowali. Posadzili Przemysła na kamienny książęcy tron. Ustanowił prawo i mądrze rządził poddanymi, a potężny ród, który zapoczątkował, nosił po nim imię Przemyślidów.

Źródło: „Staré pověsti české“ Alois Jirásek

Zdjęcie na dziś

Sabinov (północno-wschodnia Słowacja), tablica upamiętniająca odbywające się w mieście zdjęcia do filmu „Sklep przy głównej ulicy”, nakręconego na podstawie noweli Ladislava Grosmana o tym samym tytule. W filmie, który zdobył Oskara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego w 1966 r., główną rolę kobiecą zagrała polska aktorka Ida Kamińska, nominowana za swoją kreację do Oskara. Źródło: Wikimedia Commons, autor: Jozef Kotulič, licencja: GNU FDL (http://pl.wikipedia.org/wiki/GNU_Free_Documentation_License)
Sabinov (północno-wschodnia Słowacja), tablica upamiętniająca odbywające się w mieście zdjęcia do filmu „Sklep przy głównej ulicy”, nakręconego na podstawie noweli Ladislava Grosmana o tym samym tytule. W filmie, który zdobył Oskara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego w 1966 r., główną rolę kobiecą zagrała polska aktorka Ida Kamińska, nominowana za swoją kreację do Oskara. Źródło: Wikimedia Commons, autor: Jozef Kotulič, licencja: GNU FDL (http://pl.wikipedia.org/wiki/GNU_Free_Documentation_License)

Czy wiesz, że...

  • wybitny czeski kompozytor, Bedřich Smetana (1824-1884), mimo utraty słuchu w 1874 roku, kontynuował pracę dyrygenta i kompozytora aż do śmierci?

Do posłuchania

See video

"Never Tear Us Apart" to jeden z największych przebojów australisjkiej grupy INXS (1977-2012), który znalazł się w...