Ośrodek Rehabilitacji Zwierząt Chronionych

Geografia - Czechy

CZECHY - GEOGRAFIA

Czechy to znajdujące się w Europie Środkowej państwo o powierzchni  78 866 km, zamieszkiwane przez nieco ponad 10,5 miliona obywateli. Łączna długość granic Republiki Czeskiej to 2290 kilometrów, z czego 810 km przypada na granicę z Niemcami, 762 km na granicę z Polską, 466 km z Austrią i 252 ze Słowacją.

Republika Czeska dzieli się na trzy historyczne krainy, Czechy, Morawy i Śląsk czeski. Do największych miast Czech należą stolica państwa – Praga (ok. 1 300 000 mieszkańców), oraz Pilzno, Liberec, Uście nad Łabą, Czeskie Budziejowice, Hradec Kralove czy Pardubice. Największe ośrodki miejskie Moraw, które od Czech dzieli Pogórze Czeskomorawskie (Českomoravská vrchovina) to ich stolica – Brno (ok. 400 000 mieszkańców), drugie pod względem populacji miasto w kraju, a także Ołomuniec, Zlin czy Przerów. Inne duże miasto, Ostrawa (ok. 310 000 mieszkańców), trzecie największe miasto Republiki Czeskiej po Pradze, leży u wejścia do Bramy Morawskiej, stanowiącej naturalne przejście pośród gór między Morawami i Śląskiem czeskim. Uznaje się więc, że Ostrawa leży na pograniczu tych krain. Historyczną stolicą Śląska czeskiego jest Opawa (ok. 60 000 mieszkańców).

Jeśli chodzi o podział administracyjny, to Czechy składają się z 13 krajów (odpowiedniki polskich województw) i miasta wydzielonego Praga. Składające się na Republikę Czeską kraje to: Kraj środkowoczeski (którego stolicą jest Praga, cz. Praha), południowoczeski (Czeskie Budziejowice, cz. České Budějovice), pilzneński (Pilzno, cz. Plzeň), karlowarski (Karlowe Wary, cz. Karlovy Vary), ustecki (Uście nad Łabą, cz. Ústí nad Labem), liberecki (Liberec), hradecki (Hradec Králové), pardubicki (Pardubice), Wysoczyzna (Igława, cz. Iglava), południowomorawski (Brno), ołomuniecki (Ołomuniec, cz. Olomouc), zliński (Zlin) oraz morawsko-śląski (Ostrawa, cz. Ostrava).

Najbardziej na północ wysuniętym punktem Czech jest miejscowość Lobendava (Kraj ustecki), przy granicy z Niemcami (51º 03′ N). Najbardziej na południe wysuniętym punktem kraju jest leżące przy granicy z Austrią, w Kraju południowoczeskim, miasteczko Vyšší Brod (48º 33′ N). Na pograniczu czesko-polsko-słowackim leży miejscowość Bukovec (Kraj morawsko-śląski),  najdalej na wschód wysunięta część Czech (18°51′E), zaś przy granicy z Niemcami znajduje się miejscowość Krásná (Kraj karlowarski), najdalej na zachód wysunięty punkt Republiki Czeskiej (12º 05‘ E). Odległość między najbardziej na północ i na południe wysuniętymi punktami Czech wynosi 278 km, a między punktami położonymi najbardziej na wschód i na zachód 493 km.

Najwyższe wzniesienie w kraju to szczyt Śnieżki (Sněžka) w Karkonoszach (1602 m. n.p.m.), ale najwyższym punktem Republiki Czeskiej jest maszt transmisyjny na szczycie Pradziad (Praděd) w stanowiącym część Sudetów paśmie górskim Jesioniki (góra liczy sobie 1491 metrów, ale szczyt liczącego 162 metry wysokości masztu sięga 1653 metrów). Obok Karkonoszy i Jesioników na terenie Czech leży wiele innych pasm górskich, aczkolwiek największą część kraju zajmują tereny wyżynne (300 – 500 m. n.p.m. wysokości bezwzględnej). W zachodniej części kraju, zajmowanej przez Masyw Czeski, znajdują się, położone wzdłuż południowej granicy państwa pasma górskie Szumawa (pogranicze czesko-austriacko-niemieckie) i Las Czeski (wzdłuż granicy niemiecko-czeskiej). Wzdłuż północnej granicy z Niemcami ciągną się natomiast Rudawy (w ich skład wchodzą m.in. Góry Połabskie i Góry Łużyckie, na południe od których znajduje się Czeska Szwajcaria). Te trzy pasma, wraz z biegnącymi wzdłuż granicy czesko-polskiej Sudetami (w skład których wchodzą, m.in. Karkonosze, Góry Izerskie, Góry Orlickie oraz Jesioniki), otaczają Kotlinę Czeską. Wschodnią część kraju, którą od Masywu Czeskiego oddziela Wyżyna Czesko-Morawska (Pogórze Czeskomorawskie) oraz kotlina Morawy, zajmują Karpaty, w skład których wchodzą leżące na granicy ze Słowacją Białe Karpaty i Jaworniki oraz wysunięty bardziej na północ względem tych pasm, położony na pograniczu czesko-słowacko-polskim Beskid Śląskomorawski. Tymczasem ku południowi, ku granicy z Austrią i Słowacją ciągnie się Obniżenie Południowomorawskie, które na terenie sąsiednich państw przechodzi w Nizinę Naddunajską.

Najniżej położone miejsce w Czeskiej Republice to położona w Czeskiej Szwajcarii miejscowość Hřensko, znajdujące się w Kraju usteckim, u ujścia rzeki Kamienicy (cz. Kamience) do Łaby.  

Mimo braku morskiego wybrzeża Czechy mają dostęp do morza za pośrednictwem wpadającej do Morza Północnego Łaby (do której wpada nadłuższa rzeka w całości płynąca przez terytorum Czech, licząca sobie 435 kilometrów długości Wełtawa) i wpadającej do Bałtyku Odry. W celach handlowych głównie wykorzystuje się Wełtawę i Łabę, a najważniejszym dla czeskiego eksportu portem jest Hamburg. Tymczasem płynąca przez południowo-wschodnie Czechy Morawa, stanowiąca na odcinku 40 km granicę czesko-słowacką, jest jednym z ważniejszych dopływów Dunaju, który wpada do Morza Czarnego. W ostatnich miesiącach w mediach pojawiła się nawet informacja dotycząca ewentualnej budowy przez Polskę, Czechy i Słowację kanału mającego połączyć trzy wielkie rzeki Europy Środkowej, Łabę, Odrę i Dunaj.

Poza Wełtawą inne ważne czeskie rzeki należące do zlewiska Morza Północnego to na przykład najdłuższy dopływ Wełatwy, płynąca przez zachodnie Czechy Berounka (247 km) oraz wpadająca do Wełatwy, wijąca się przez Kraje Południowoczeski i Wysoczyznę, Sazawa (218 km). Dwa inne większe dopływy Wełatawy to Lužnice i Otava.

Spośród rzek wpadających do Odry, a zatem należących do zlewiska Morza Bałtyckiego, wymienić należy przede wszystkim Opawę, wypływającą z pasma górskiego Jesioniki, położonego na granicy z Polską.

Obok wpadającej do Dunaju Morawy do zlewiska Morza Czarnego należą między innymi Beczwa, największy lewy dopływ Morawy i Dyja, najdłuższy z jej prawych dopływów.

Czechy leżą w strefie klimatu umiarkowanego. Średnie temperatury stycznia oscylują wokół -2 stopni Celsjusza, zaś średnie temperatury lipca sięgają 20 stopni. Średnie roczne opady wahają się wokół 600 mm na metr kwadratowy. W górach panuje klimat górski z długimi, wietrznymi i śnieżnymi zimami.

 

Źródło: Wikipedia

Zdjęcie na dziś

Sabinov (północno-wschodnia Słowacja), tablica upamiętniająca odbywające się w mieście zdjęcia do filmu „Sklep przy głównej ulicy”, nakręconego na podstawie noweli Ladislava Grosmana o tym samym tytule. W filmie, który zdobył Oskara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego w 1966 r., główną rolę kobiecą zagrała polska aktorka Ida Kamińska, nominowana za swoją kreację do Oskara. Źródło: Wikimedia Commons, autor: Jozef Kotulič, licencja: GNU FDL (http://pl.wikipedia.org/wiki/GNU_Free_Documentation_License)
Sabinov (północno-wschodnia Słowacja), tablica upamiętniająca odbywające się w mieście zdjęcia do filmu „Sklep przy głównej ulicy”, nakręconego na podstawie noweli Ladislava Grosmana o tym samym tytule. W filmie, który zdobył Oskara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego w 1966 r., główną rolę kobiecą zagrała polska aktorka Ida Kamińska, nominowana za swoją kreację do Oskara. Źródło: Wikimedia Commons, autor: Jozef Kotulič, licencja: GNU FDL (http://pl.wikipedia.org/wiki/GNU_Free_Documentation_License)

Czy wiesz, że...

  • Jára Cimrman, jeden z najwybitniejszych Czechów w historii, jest postacią fikcyjną?

Do posłuchania

See video

"Never Tear Us Apart" to jeden z największych przebojów australisjkiej grupy INXS (1977-2012), który znalazł się w...