Ośrodek Rehabilitacji Zwierząt Chronionych

Rocznica podpisania traktatu z Trianon

Pałac Grand Trianon w Wersalu; Źródło: Wikimedia Commons; 
http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html / http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.en

4 czerwca 1920 w pałacu Grand Trianon w Wersalu pod Paryżem podpisano traktat z Trianon, traktat pokojowy między Węgrami i państwami Ententy wprowadzający ustalenia dotyczące ziem i mieszkańców dawnej Korony św. Stefana po zakończeniu I wojny światowej.

W wyniku podpisania traktatu Królestwo Węgier, które do końca I wojny światowej tworzyło z Cesarstwem Austrii monarchię austro-węgierską, definitywnie przestało istnieć i zostało rozczłonkowane. Węgrom narzucono granice zbliżone do dzisiejszych, Górne Węgry (Słowację; już wcześniej częściowo zajętą przez Legion Czechosłowacki) i Ruś Zakarpacką przyłączono do nowo powstałej Czechosłowacji, Siedmiogród do innego nowo narodzonego państwa – Rumunii (której wojsko już wcześniej zajęło część tej krainy), Chorwację, Bośnię, Wojwodinę, Baczkę i część Banatu – Królestwu Jugosławii (w które przekształciło się powstałe tuż po wojnie Państwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców, już od końca wojny sprawujące nad nimi kontrolę), a większość Burgenlandu do – tak jak Węgry znacznie okrojonej – Austrii. Poza granicami Węgier znalazło się ok. 3,3 miliona Węgrów.

Przed wojną Królestwo Węgier miało nieco ponad 325 tysięcy kilometrów kwadratowych powierzchni i blisko 21 milionów ludności. Po wprowadzeniu postanowień traktatu z Trianon powierzchnia Węgier zmalała do nieco ponad 93 tysięcy kilometrów kwadratowych, a populacja – do ok. 7,5 miliona osób. Około jedna trzecia etnicznych Węgrów znalazła się poza granicami kraju, głównie w rumuńskim Siedmiogrodzie (Transylwanii) i na Słowacji (Czechosłowacja). Tymczasem jednym ze sztandarowych argumentów dyplomacji państw Ententy była zmiana mapy Europy według kryteriów etnicznych i zasada samostanowienia narodów.

W związku z tą sprzecznością traktat od samego początku wzbudzał kontrowersje. Węgierska delegacja z hrabią Albertem Apponyim na czele początkowo nie chciała podpisać dokumentu narzucającego Budapesztowi tak ciężkie warunki, ale dyplomacja państw Ententy była nieubłagana, choć z jej szeregów wyłamała się dyplomacja amerykańska. Prezydent Woodrow Wilson jako jedyny przywódca państwa należącego do Ententy nie złożył podpisu na dokumencie. 4 czerwca węgierskie gazety wyszły z czarnymi obwódkami, tak że przypominały nekrologi, w kraju rozbrzmiało bicie dzwonów.

Narzucenie Węgrom postanowień traktatu z Trianon nie pozostało bez konsekwencji na dalsze dzieje tego kraju i Europy Środkowej. W dwudziestoleciu międzywojennym na węgierskiej scenie politycznej często kluczową rolę odgrywali politycy prezentujący postawę rewizjonistyczną. Węgry zawarły sojusz z III Rzeszą i Włochami i wzięły udział w II wojnie światowej po stronie Osi. Wprawdzie umożliwiło im to ponowne zajęcie niektórych ziem posiadanych przed wojną (południowe Węgry, zachodni Siedmiogród, Wojwodina), lecz sprawiło, że po raz kolejny znalazły się w obozie pokonanych i ostatecznie utraciły te tereny.

Ze wzmiankowanych wyżej względów podpisanie traktatu z Trianon uchodzi za jedno z kluczowych wydarzeń w historii współczesnych Węgier. Do dziś na ten temat toczą się spory, czy to w sferze publicznej, czy naukowej, czy też prywatnej.

Źródło: Wikipedia / własne

Zdjęcie na dziś

Pomnik ofiar Holokaustu na Węgrzech w kształcie wierzby płaczącej, znajdujący się na dziedzińcu Wielkiej Synagogi w Budapeszcie; źródło: wyszehrad.com
Pomnik ofiar Holokaustu na Węgrzech w kształcie wierzby płaczącej, znajdujący się na dziedzińcu Wielkiej Synagogi w Budapeszcie; źródło: wyszehrad.com

Czy wiesz, że...

  • jeden z najsłynniejszych w historii fałszerzy obrazów, Elmyr de Hory (właśc. Elmér Hoffmann, 1905-1974) pochodził z Węgier?

Do posłuchania

See video

"Never Tear Us Apart" to jeden z największych przebojów australisjkiej grupy INXS (1977-2012), który znalazł się w...