Ośrodek Rehabilitacji Zwierząt Chronionych

Święta narodowe - Słowacja

ŚWIĘTA NARODOWE NA SŁOWACJI

Słowackie święta narodowe upamiętniają ważne wydarzenia z historii Słowacji oraz postaci, które odcisnęły na niej swój ślad. Oto ich krótki opis.

 

Święta narodowe:

1 stycznia; Dzień Powstania Republiki Słowackiej – 1 stycznia 1993 doszło do ostatecznego rozdzielenia się Czech i Słowacji, które w latach 1918-1938 tworzyły I Republikę Czechosłowacką, w latach 1938-1939 II Republikę Czechosłowacką, w latach 1945-1948 III Republikę Czechosłowacką, w latach 1948-1960 Republikę Czechosłowacką, w latach 1960-1990 Czechosłowacką Republikę Socjalistyczną i w latach 1990-1993 Czeską i Słowacką Republikę Federalną.

5 lipca; Święto świętych Cyryla i Metodego – dzień ten upamiętnia rozpoczęcie przez przybyłych z Konstantynopola misjonarzy Cyryla i Metodego misji chrystianizacyjnej na terenach Moraw i Słowacji (co miało miejsce w 862 roku). 

29 sierpnia; Rocznica Wybuchu Słowackiego Powstania Narodowego – dzień ten upamiętnia wybuch Słowackiego Powstania Narodowego, które trwało od 29 sierpnia do 28 października 1944 roku, a które skierowane było przeciwko rządom księdza Józefa Tiso i III Rzeszy; po stronie powstańców walczyły jednostki słowackiego podziemia, duża część słowackiej armii oraz 2.Czechosłowacka Samodzielna Brygada Desantowa przerzucona do Słowacji przez Związek Radziecki; po drugiej stronie barykady stanęły oddziały niemieckie, Wehrmacht i SS, oraz oddziały Gwardii Hlinkovej (Hlinkova Garda), paramilitarnej bojówki Słowackiej Partii Ludowej (Slovenská ľudová strana) rządzącej wówczas Słowacją (I Republiką Słowacką).

1 września; Dzień Konstytucji Republiki Słowackiej – ten dzień upamiętnia przyjęcie przez Radę Narodową, słowacki parlament w ramach Czeskiej i Słowackiej Republiki Federalnej, Konstytucji Republiki Słowackiej, która stała się podstawowym dokumentem dla nowopowstałej (1 I 1993), niepodległej Słowacji.

17 listopada; Dzień walki o wolność i demokrację - dzień ten upamiętnia studenckie manifestacje, jakie miały miejsce 17 listopada 1989 roku w Czechach, przede wszystkim na praskim Placu Wacława, podczas których studenci wyrażali swój sprzeciw wobec komunistycznej władzy. Dzień ten uchodzi za początek tzw. „aksamitnej rewolucji”, okresu przemian ustrojowych, który doprowadził do powstania dwóch niepodległych państw, Republiki Czeskiej i Republiki Słowackiej. Datę manifestacji studenci wybrali nieprzypadkowo, nawiązując do wydarzeń z jesieni 1939 roku; otóż 28 października tego roku prascy studenci zorganizowali manifestację upamiętniającą 21. rocznicę powstania Czechosłowacji (państwo to zostało oficjalnie powołane do życia 28 października 1918 roku) chcąc w ten sposób wyrazić sprzeciw wobec niemieckiej okupacji. Niemcy otworzyli ogień do protestujących, wskutek czego zginął student medycyny, Jan Opletal. Jego pogrzeb, który odbył się 15 listopada, przerodził się w dużą manifestację patriotyczną. SS rozbiło jednak pochód i dokonało licznych aresztowań, a czeskie wyższe uczelnie zostały zamknięte. To w nawiązaniu do tych wydarzeń 17 listopada 1989 czescy studenci (głównie w Pradze) wyszli na ulice, aby zaprotestować przeciwko totalitarnemu reżimowi. Dziś 17 listopada to dzień pamięci zarówno w Czechach, jak i na Słowacji.

 

Inne święta:

6 stycznia; Święto Trzech Króli (Boże Narodzenie chrześcijan prawosławnych)

Wielki Piątek; święto ruchome

Wielkanoc; święto ruchome

1 maja; Święto Pracy

8 maja; Dzień zwycięstwa nad faszyzmem (rocznica kapitulacji III Rzeszy)

15 września; Święto Matki Boskiej Bolesnej

1 listopada; Dzień Wszystkich Świętych

24 grudnia; Wigilia Bożego Narodzenia

24-26 grudnia; Święta Bożego Narodzenia

 

Dni pamięci (nie są wolne od pracy):

25 marca; Dzień Walki o Prawa Człowieka – ten dzień upamiętnia tzw. demonstrację świec (Sviečková demonštrácia), pierwszą masową demonstrację w Czechosłowacji pod koniec lat 80. (odbyła się w Bratysławie na Placu Hviezdoslava 25 marca 1988, w Wielki Piątek; stąd inna jej nazwa, Bratysławski wielki piątek, sł. Bratislavský veľký piatok), której celem było wyrażenie wobec władz niezadowolenia obywateli z sytuacji w kraju; organizatorem manifestacji, oficjalnie domagającej się przede wszystkim wolności wyznania, ale która również wyrażała żądania zmian o charakterze politycznym i ekonomicznym, był katolicki dysydent František Mikloško, w późniejszych latach chadecki polityk, poseł do słowackiego parlamentu (Rady Narodowej) i jej wieloletni marszałek. 

13 kwietnia; Dzień Niesprawiedliwie Prześladowanych – dzień ten upamiętnia wydarzenia z nocy z 13 na 14 kwietnia 1950, kiedy to komunistyczne władze Czechosłowacji zamknęły większość męskich klasztorów na terenie kraju. Najważniejszych zakonników internowano w zamienionym na obóz internowania kapucyńskim klasztorze w Pezinku, gdzie co roku odbywają się uroczystości upamiętniające te wydarzenia. 

4 maja; Rocznica śmierci Milana Rastislava Śtefánika – dzień upamiętniający śmierć w katastrofie lotniczej pod Bratysławą Milana Rastislava Štefánika, słowackiego polityka, astronoma i inżyniera, członka Czeskosłowackiej Rady Narodowej (Československá národná rada), organu politycznego działającego we Francji podczas I wojny światowej i popularyzującego wśród państw Ententy ideę niepodległości Czechów i Słowaków w obrębie jednego państwa. W Radzie Stefanik działał wraz z Tomasem Garrigue Masarykiem i Edvardem Benešem, dwoma politykami czeskimi, przyszłymi prezydentami Czechosłowacji. 

7 czerwca; Rocznica Memorandum Narodu Słowackiego – dzień upamiętniający ogłoszenie Memorandum Narodu Słowackiego (Memorandum národa slovenského) podczas zjazdu przedstawicieli słowackiego życia politycznego i kulturalnego (Słowackie Zgromadzenie Narodowe), który odbył się w dniach 6-7 czerwca 1861 roku w mieście Martin. Tekst Memorandum zredagował prawnik i publicysta, jeden ze słowackich budzicieli narodowych, Štefan Marko Daxner.

5 lipca; Dzień Słowaków Zagranicą – towarzyszy obchodom święta narodowego świętych Cyryla i Metodego.

17 lipca; Rocznica uchwalenia Deklaracji Suwerenności Republiki Słowackiej – 17 lipca 1992 Rada Narodowa Republiki Słowacji (w ramach Czeskiej i Słowackiej Republiki Federalnej) przyjęła Deklarację Suwerenności Republiki Słowackiej, jeden z najważniejszych dokumentów, które umożliwiły powstanie 1 stycznia 1993 niepodległej Republiki Słowacji. 

4 sierpnia; Dzień Macierzy Słowackiej – dzień upamiętniający powołanie do życia 4 sierpnia 1863 roku Macierzy Słowackiej (Slovenská matica), organizacji o charakterze kulturalnym i oświatowym, pełniącej niejako rolę słowackiej akademii nauk, skupiającej przedstawicieli życia naukowego i kulturalnego ówczesnej Słowacji. Macierz Słowacka powstała na fali zakładania podobnych organizacji w innych ziemiach słowiańskich, jak Macierz Serbska (zał. 1826), Macierz Czeska (1831) czy Macierz Chorwacka (1842). Macierz Słowacka funkcjonuje po dziś dzień i jest jedną z dwóch najważniejszych instytucji naukowych w kraju, obok Słowackiej Akademii Nauk (założonej w 1942). W latach 1875 – 1919 Macierz Słowacka nie działała, zamknięta przez węgierskie władze. Działalność wznowiła dopiero po powstaniu Czechosłowacji. Od początku swego istnienia Macierz Słowacka ma siedzibę w mieście Martin. 

9 września; Dzień pamięci o ofiarach holokaustu i prześladowań na tle rasowym – dzień upamiętniający ofiary holokaustu i prześladowań na tle rasowym ustanowiony 9 września, w rocznicę przyjęcia przez rząd I Republiki Słowackiej w 1941 roku tzw. Kodeksu żydowskiego, prawnie sankcjonującego prześladowania ludności żydowskiej na terenie Słowacji. 

6 października; Dzień Ofiar Dukli – Dzień Ofiar Dukli upamiętnia ofiary bitwy na  położonej dziś na granicy polsko-słowackiej Przełęczy Dukielskiej (Operacja dukielsko-preszowska), która rozegrała się w dniach 8 września – 13 listopada 1944 między wojskami Armii Czerwonej (w tym I Czechosłowacki Korpus Armijny i II Czechosłowacka Samodzielna Brygada Spadochronowa) i słowackiej partyzantki, a siłami niemieckimi i węgierskimi. Obie strony poniosły ogromne straty. Armia Czerwona, wchodzące w jej skład jednostki czechosłowackie i oddziały słowackich partyzantów straciły łącznie około 130 000 ludzi, zaś Niemcy i Węgrzy stracili między 20 000 a 70 000 żołnierzy (zabitych, rannych, zaginionych). Wprawdzie siłom sowiecko-słowackim nie udało się przełamać obrony niemiecko-węgierskiej, a poniesione straty były ogromne, jednakże zadane wojskom niemiecko-węgierskim straty były na tyle istotne, że poważnie osłabiły ich możliwości dalszej obrony na terenie Słowacji. 

27 października; Dzień Tragedii Czernowskiej – ten dzień upamiętnia wydarzenia do jakich doszło 27 października 1907 roku w Czernowej, miejscowości w pobliżu miasta Rużomberok. Tego dnia miała odbyć się ceremonia poświęcenia nowo wybudowanego w tej miejscowości kościoła pod wezwaniem Panny Marii Różańcowej. Mieszkańcy Czernowej od dłuższego czasu domagali się, by poświęcenia świątyni dokonał Andrej Hlinka, ksiądz i słowacki działacz narodowy. W tym czasie przebywał jednak w więzieniu w Szegedzie na Węgrzech, gdzie odsiadywał trzyletni wyrok za działalność budzicielską wśród Słowaków. Wobec tego biskup spiski, Aleksander Parvy zdecydował, że poświęcenia kościoła dokona inny duchowny, który na miejsce udał się w towarzystwie węgierskiego ministranta i z eskortą żandarmów, wiadomym było bowiem, że mieszkańcy Czernowej będą sprzeciwiać się poświęceniu świątyni przez innego kapłana niż Hlinka. W istocie mieszkańcy Czernowej zablokowali drogę i mimo wezwań komendanta oddziału żandarmerii nie chcieli z niej zejść. Wówczas komendant rozkazał podwładnym otworzyć ogień, w wyniku czego na miejscu zginęło dziewięć osób, a sześć dalszych zmarło z odniesionych ran w późniejszych dniach. To wydarzenie przeszło do historii jako Tragedia Czernowska, a jej ofiary postrzegane są jako obrońcy słowackości wobec intensywnych madziaryzacyjnych działań ówczesnej władzy (gdyż Słowacja wchodziła wówczas w skład Królestwa Węgier, wraz z Cesarstwem Austrii tworzącego Austro-Węgry).

30 października; Rocznica uchwalenia Deklaracji Narodu Słowackiego – dzień ten upamiętnia przyjęcie przez ustanowioną jesienią 1918 Słowacką Radę Narodową (rodzaj parlamentu) Deklarację Narodu Słowackiego, w której Słowacy domagali się, w ramach nowopowstałej Czechosłowacji, prawa do samostanowienia, równości praw ludności słowackiej i czeskiej i wprowadzenia na terenie ziem słowackich języka słowackiego jako urzędowego.

31 października; Dzień Reformacji – z racji tego, że na Słowacji żyła i żyje duża społeczność należąca do kościołów reformowanych, także i w tym kraju (jak i w innych krajach, gdzie żyją protestanci) obchodzi się Dzień Reformacji. Dzień ten upamiętnia przybicie przez Marcina Lutra jego słynnych 95 tez na drzwiach kościoła w Wittenberdze, co miało miejsce 31 października 1517 roku.

17 listopada; Dzień Walki przeciwko Totalitaryzmowi (obchodzony razem z Dniem Walki o wolność i demokrację i upamiętniający m.in. te same wydarzenia) 

Zdjęcie na dziś

Tablica na Ulicy Preszburskiej w Paryżu, której nazwa pochodzi od dawnej nazwy Bratysławy i została ustanowiona w 1864 r. w celu upamiętnienia pokoju w Preszburgu z 1805 r. Ulica otacza półkolem, od strony południowo-zachodniej, plac Charles‘a de Gaulle‘a, na którym stoi paryski Łuk Triumfalny; źródło: wyszehrad.com
Tablica na Ulicy Preszburskiej w Paryżu, której nazwa pochodzi od dawnej nazwy Bratysławy i została ustanowiona w 1864 r. w celu upamiętnienia pokoju w Preszburgu z 1805 r. Ulica otacza półkolem, od strony południowo-zachodniej, plac Charles‘a de Gaulle‘a, na którym stoi paryski Łuk Triumfalny; źródło: wyszehrad.com

Czy wiesz, że...

  • autor muzyki do pierwszej polskiej opery, „Nędza uszczęśliwiona” (libretto pióra Wojciecha Bogusławskiego; wystawiona w 1778 roku), Maciej Kamieński (1734-1821), był z pochodzenia Słowakiem?

Do posłuchania

See video

"Never Tear Us Apart" to jeden z największych przebojów australisjkiej grupy INXS (1977-2012), który znalazł się w...