Ośrodek Rehabilitacji Zwierząt Chronionych

Kim był Kálmán Széll?

Kálmán Széll; Źródło: Wikimedia Commons

Stworzony przez rządzący na Węgrzech Fidesz projekt naprawy węgierskiej gospodarki nosi imię Kálmána Szélla. Kim był ten, którego wybrano na patrona tego zakładającego przede wszystkim redukcję długu publicznego, deficytu budżetowego oraz ograniczenie wydatków państwa projektu?

Urodzony w 1843 roku Széll był politykiem, ministrem finansów Królestwa Węgier (1875-1878) oraz premierem (1899-1903). Zmarł w roku 1915. Najbardziej odznaczył się jako szef resortu finansów. „Mimo potężnych trudności, jakim musiał stawić czoła, udało mu się osiągnąć doskonałe wyniki. Objął ministerstwo, gdy deficyt budżetowy wynosił 63 miliony forintów. Gdy odszedł trzy lata później, deficyt był aż o 40 milionów mniejszy.” – scharakteryzował jego dokonania jego kolega z okresu studiów, Imre Halász.

Széll zredukował znacząco deficyt budżetowy głównie podnosząc podatki, przede wszystkim podatek dochodowy. Ponadto powołał do życia Urząd Skarbowy, a także, poprzez współpracę z Austrią, doprowadził do powstania Banku Austro-Węgierskiego, podczas gdy dotychczas instytucja ta, pod nazwą Banku Austrii, obejmowała swym działaniem tylko austriacką część monarchii austro-węgierskiej. Po opuszczeniu resortu finansów poświęcił się doglądaniu rodzinnego majątku w Rátót w zachodnich Węgrzech, gdzie często gościł swego teścia, Ferenca Deáka, jednego z autorów tzw. Kompromisu austriacko-węgierskiego z roku 1867, jednego z najwybitniejszych węgierskich polityków II. połowy XIX. wieku. Warto dodać, że żona Szélla, Ilona, przybrana córka Deáka, była rodzoną córką wielkiego węgierskiego poety, przedwcześnie zmarłego Mihálya Vörösmarty’ego.

Z kolei w latach 90. Széll założył Węgierski Bank Kredytowy i był jego prezesem. Postanowił także ponownie spróbować swych sił w polityce. Gdy w 1899 roku upadł rząd hrabiego Dezsõ Bánffy’ego, cesarz Franciszek Józef właśnie Széllowi polecił sformowanie nowego gabinetu, w którym został on także ministrem spraw wewnętrznych. W 1903 Széll musiał jednak odejść z urzędu, między innymi z racji utraty poparcia w szeregach Partii Liberalnej, której był członkiem od początku politycznej kariery, a której poglądy zradykalizowały się i zdemokratyzowały na początku XX. Wieku. W związku z tym były minister finansów i były już premier po opuszczeniu urzędu został politykiem konserwatywnej Partii Konstytucji, by wkrótce na dobre odejść od polityki. Zmarł, jak już wspomniano, w 1915 roku.

Kálmán Széll należał, do momentu nadania jego imienia planowi gospodarczemu rządu Viktora Orbána, do grona zapomnianych polityków przełomu XIX. i XX wieku. Jego działalności poświęcono tylko jedną monografię, wydaną w latach 40, a w Budapeszcie nie ma żadnej poświęconej mu ulicy czy placu. Wkrótce jednak stan ten może ulec zmianie, bowiem burmistrz Budapesztu, István Tarlós, planuje ponowne nadanie jego imienia placowi, którego Széll był patronem do 1945 roku, gdy plac przemianowano na Plac Moskiewski (Moszkva tér), którą to nazwę nosi po dziś dzień.

Według ministra gospodarki, Györgya Matolcsy'ego, Plan Kálmána Szélla ma do 2014 roku pozwolić zredukować deficyt budżetowy z 2,9 % PKB obecnie do 1,9 % oraz zmniejszyć dług publiczny z 82 % obecnie do około 65 %. Z kolei, według założeń programu, do 2018 roku dług publiczny ma zostać ograniczony do 50 % PKB. Plan zakłada także m.in. zmiany w systemie szkolnictwa i zasiłków socjalnych czy zwiększenie zatrudnienia.

Źródło: budapesttimes.hu / businessweek.com

Zdjęcie na dziś

Pomnik ofiar Holokaustu na Węgrzech w kształcie wierzby płaczącej, znajdujący się na dziedzińcu Wielkiej Synagogi w Budapeszcie; źródło: wyszehrad.com
Pomnik ofiar Holokaustu na Węgrzech w kształcie wierzby płaczącej, znajdujący się na dziedzińcu Wielkiej Synagogi w Budapeszcie; źródło: wyszehrad.com

Czy wiesz, że...

  • w słynnej francuskiej XVIII-wiecznej Encyklopedii, pisanej pod redakcją Denisa Diderot i Jeana d’Alemberta, język węgierski został sklasyfikowany jako język słowiański, podobny do czeskiego, polskiego i rosyjskiego.

Do posłuchania

See video

"Never Tear Us Apart" to jeden z największych przebojów australisjkiej grupy INXS (1977-2012), który znalazł się w...