Czechy, kraj krzyży pokutnych

Krzyże pokutne to monolityczne, proste i surowe kamienne formy w kształcie krzyża, wznoszone w średniowieczu głównie przez zabójców w miejscu popełnionego morderstwa - taką definicję z grubsza podaje Wikipedia. W Polsce jest ich około 600, nastomiast na terenie Czech, które są czterokrotnie mniejsze, naliczono ich dotychczas ogółem 1471. Można zatem śmiało powiedzieć, że Czechy to kraj ateistów, którzy w trakcie biesiadowania lubią pić piwo, a później się mordują i pokutują...

Oczywiście jest to prawda tylko częściowa, ponieważ zwyczaj wznoszenie krzyży pokutnych przywędrował do Europy środkowej i wschodniej z Niemiec. Stoją teraz na bezdrożach i przypominają o starych czasach i starych tragediach. Większość zwykłych ludzi nawet nie wie, co krzyże pokutne oznaczają i skąd się w ogóle wzięły. Nawiększy krzyż pokutny Europy, znajduje się jednak nie w Czechach, lecz w polskim Stargardzie.

Zainteresowanie krzyżami pokutnymi w Czechach rozpoczęło się w XIX wieku. Pojawiły się nawet publikacje opisujące ich wręcz fascynujące historie. Po II wojnie światowej władze czechosłowackie uświadomiły sobie fakt, że historie i obecność krzyży pokutnych jest, bądź co bądź, związana z wiarą w Boga, więc przestano wspierać publikacje i zrzeszenia, które interesowały się tą tematyką. To oczywiście natychmiast wykorzystali pospolici złodzieje i wiele krzyży pokutnych zostało zniszczonych lub wykopanych i umieszczonych w ogrodach, koło prywatnych domów. Znalezła się jednak grupa odważnych, którzy w 1984 r. założyli Společnost pro výzkum kamenných křížů při městském muzeu v Aši (Zrzeszenie badaczy krzyży pokutnych przy muzeum miejskim w Ašu). Zrzeszenie działa do dnia dzisiejszego a jego członkowie corocznie wpisują do bazy danych nowo znalezione objekty kamienne, które później przedstawiają na swoich stronach internetowych http://www.smircikrize.cz .

Jeżeli natkną się kiedyś Państwo na takie właśnie stare kamienne artefakty, to proszę pamiętać, że w tym miejscu przed wielu laty, wydarzyła się tragedia, ktoś kogoś zabił a krzyż pokutny, który stoi na tym miejscu, to jedna z kar, jaką ponosił morderca i forma zadośćuczynienia i pojednania z rodziną ofiary, zgodnie ze średniowiecznym prawem.

Autor: Vladislav Lojek