„Szomorú Vasárnap”

„Szomorú Vasárnap” (pl. „Posępna” / „Ponura niedziela”) to piosenka napisana w roku 1933 przez węgierskiego kompozytora i pianistę Rezső Seressa (właśc. Rudolf Spitzer). Tekst utworu stanowi wiersz dziennikarza i poety László Jávora .

Początkowo, jeszcze przed dopasowaniem do melodii wiersza Jávora, tytuł utworu brzmiał „Vége a világnak” („Koniec świata”). Dopiero w 1935 roku piosenka ostatecznie otrzymała tekst i nowy tytuł, wówczas też po raz pierwszy została nagrana. Wykonał ją ceniony w okresie międzywojnia wokalista Pál Kalmár . Utwór opowiada o smutku śpiewającego po utracie ukochanej osoby.

Kompozycja bardzo szybko zyskała popularność poza granicami Węgier i już w II połowie lat 30. powstały nagrania w językach obcych. Największą popularność zyskała angielska wersja „Posępnej niedzieli” („Gloomy Sunday”), którą wykonywali m.in. słynny wokalista Paul Robeson, popularny jazzman Hal Kemp, a już w trakcie wojny – legenda jazzu, Billie Holiday. Piosenkę śpiewali też m.in. popularna międzywojenna francuska szansonistka Maryse Damia („Sombre dimanche”) czy znany międzywojenny wokalista śpiewający głównie po rosyjsku i rumuńsku, Piotr Leszczenko („Mracznoje woskriesienije”).

„Szomorú Vasárnap” już wkrótce po upowszechnieniu przez radiostacje zyskała mroczną sławę piosenki ponoć popychającej ludzi do samobójstwa. Podobno pierwszą jej ofiarą – w 1936 roku – miał być pewien budapeszteński szewc. Od tego czasu miała sprowokować do odebrania sobie życia już około stu osób. W Internecie można znaleźć informacje, według których w niektórych krajach wręcz zakazywano odtwarzania piosenki ze względu na jej rzekomo depresyjny charakter (np. w Wielkiej Brytanii w trakcie II wojny światowej, aby – ponoć – nie dekurażować społeczeństwa i żołnierzy).

Bez względu na to, czy utwór rzeczywiście miał tak destruktywny wpływ na słuchaczy – może to być jedynie legenda – niewątpliwie ta posępna sława (zapewne wzmocniona tym, że autor muzyki „Szomorú Vasárnap”, Rezső Seress, zginął w 1968 śmiercią samobójczą) przyniosła mu ogromną popularność, o czym świadczy powracanie do niego przez wielu współczesnych wykonawców (Sinead O’Connor, Björk), a także wykorzystywanie go w filmach (m.in. w „Liście Schindlera” czy węgiersko-niemieckim obrazie „Gloomy Sunday - Ein Lied von Liebe und Tod” pl. „Pieśń o miłości i śmierci”).

Załączone nagranie pochodzi z 1935 roku. Śpiewa Pál Kalmár, gra Lajos Martiny.

Źródło: Wikipedia / blog.le-miklos.eu/wp-content/SombresDimanches.pdf