Ośrodek Rehabilitacji Zwierząt Chronionych

Letni przegląd filmów dokumentalnych produkcji HBO Europe

HBO Europe przez ponad dekadę wyprodukowało ponad 100 filmów dokumentalnych dotykających wielu niezwykle istotnych kwestii – od

Zmarł wybitny czeski fizyk Armin Delong

W czwartek 5 października zmarł w wieku 92 lat wybitny czeski fizyk Armin Delong. Był jednym z pionierów mikroskopii elektronowej.

Większość Czechów zadowolona ze standardu życia

Jak wynika z ankiety przeprowadzonej przez sondażownię GfK, 56% Czechów jest zadowolonych ze swojego standardu życia. Badanie przeprowadzono nie tylko w Czechach, lecz także w Polsce, na Węgrzech i w Rumunii.

Jeszcze większe zadowolenie z życia okazują Polacy (62%) i Rumuni (56%), natomiast zdecydowanymi pesymistami są Węgrzy – tylko 24% węgierskich respondentów uznało, że jest zadowolonych ze swojego standardu życia.

Czescy naukowcy zbadają rolę psylocybiny w leczeniu depresji

Jak poinformował badacz Tomáš Páleníček, Urząd planuje rozpoczęcie badania klinicznego, które ma na celu ustalić, czy psylocybina, zawarta w grzybach z gatunku łysiczka (Psilocybe), może pomóc w leczeniu pacjentów dotkniętych tą chorobą.

Škoda Octavia na podium

Węgierskie smaki po budapeszteńsku: lángos, kürtőskalács i kolbász

Budapeszt należy do miast, w których wiedzę o kuchni mieszkańców najłatwiej zdobyć podczas spaceru. Wąskie ulice VII dzielnicy, bulwary nad Dunajem i miejsca z piekarzami pełne są zapachów pieczonego ciasta, wędzonej papryki oraz smażonego tłuszczu. Takie uliczne jedzenie pokazuje, jak węgierska tradycja gastronomiczna współistnieje z nowoczesnym miastem.

Lángos, kürtőskalács i kolbász tworzą trzy zupełnie różne smaki, ale łączy je popularność wśród mieszkańców i podróżnych. Warto poznać ich podstawowe składniki, zwyczaje podawania oraz miejsca, w których można je zjeść bez planowania długiej wyprawy do restauracji.

Lángos: chrupiący fundament węgierskiej ulicy

Podstawą lángosu jest elastyczne ciasto z mąki, drożdży, wody i soli. Po rozwałkowaniu fragmenty tłuszczu lub oleju zanurza się w rozgrzanym tłuszczu, a powstałe placki nabierają złotego koloru i chrupiącej struktury. W klasycznej wersji do środka dochodzi czosnek, a wierzch zdobią gęsta śmietana i słodka papryka.

Papryka, która na stałe wpisała się w węgierską kuchnię, trafiła do Europy w XVI wieku dzięki kontaktom z imperium ottomańskim. Dziś jej intensywność można regulować, dlatego lángos bywa łagodny albo wyraźnie pikantny. Do talerza pasuje też twaróg lub ogórki, a sam placek często zjada się w kilku kęsach, na ulicy, bez formalnego posiłku.

Na mapie kulinarnych przyzwyczajeń warto wyróżnić dawną Lángos utca, obecnie ulicę Karinthy Frigyes w VIII dzielnicy, oraz stragany wokół Victor Hugo Market. Jeśli myślisz o kolejnej wyprawie po Europie, praktyczne inspiracje podróżnicze mogą ułatwić porównywanie tras i miejsc do odwiedzenia.

Kürtőskalács: ciasteczko w formie komina

Kürtőskalács należy do najbardziej efektownych węgierskich słodkości. Drożdżowe ciasto z cukrem i tłuszczem rozciąga się w długi pas, a następnie owija wokół palącego się rożna. Spiralna forma prowadzi do nazwy kürtőskalács, nawiązującej do komina, ponieważ gotowe ciasto przypomina jego wąski przewód.

W ogniu cukier karmelizuje się, tworząc chrupiącą, lekko ciągnącą się warstwę. Na wierzch często wsypuje się cynamon, a pod koniec serwuje się placek posypany cukrem, czasem z bitą śmietaną. Warto zjeść go w pobliżu punktu, w którym został kupiony, ponieważ po kilkunastu minutach glazura przestaje być tak wyrazista.

Poszukaj stoisk w rejonie zamku Buda, na centralnych ulicach i na terenach targowych. Na deszczowy wieczór po powrocie z Węgier można przejrzeć materiał o francuskiej ruletce online, a ciepłe wspomnienie o cynamonie pozostanie w kubku herbaty.

Kolbász: wędzona papryka w bułce

Kolbász to kiełbasa z wyraźnie wędzonym mięsem, w której ważną rolę odgrywa papryka. Węgierscy producenci używają różnych gatunków wieprzowiny i wołowiny, a gotowy produkt można kupić na wagę lub w plastrach. W budapeszteńskich barach spotkasz ją w bułce z musztardą i kiszonym ogórkiem, co daje prosty, ale bardzo smakowy posiłek.

Ostre i łagodne warianty zależą od użytej papryki, a wybór mięsa zmienia charakter kiełbasy. Do wersji na wynos pasuje chrupiąca kiszanka, do posiłku w środku dnia — ziemniaki opiekane w oleju. Pięknie uzupełnia ją jasne węgierskie piwo, jednak najlepiej smakuje z wodą albo naparem z mięty.

Węgry, Czechy i Słowację łączyą podobne nazwy kiełbasy: kolbász, klobása i klobása. Różnice dotyczą mięsa, przypraw i sposobu podawania. Wspólna jest za to wygoda jedzenia w biegu, która dobrze wpisuje się w rytm miejskich spacerów, skwerów i wieczornych powrotów do domu.

Praktyczny przewodnik po miejscach z ulicznym jedzeniem

Szukając jedzenia, kieruj się zapachem, a nie wyłącznie kolejnością na popularnych blogach. W VII dzielnicy łatwo trafić na uliczne stoiska i małe bary, na Wyspie Małp wybór oferują targi, a wieczorami warto poszukać punktów w rejonie zamku Buda.

Trzy smaki, od których warto zacząć

  • Lángos z gęstą śmietaną, papryką i czosnkiem.
  • Kürtőskalács posypany cukrem i cynamonem.
  • Kolbász z pieczywem, musztardą i ogórkiem.

Kilka praktycznych zasad

  • Poza szczytem ruchu kolejka bywa krótsza, a jedzenie częściej trafia na wynos.
  • Karty są zwykle akceptowane, lecz przy małych stoiskach warto mieć forinty.
  • Zapytaj o gluten, nabiał i mięso, jeśli podróżujesz z osobą uczuloną.
  • Oferta zmienia się zależnie od dnia, więc nie buduj całej trasy wokół jednego punktu.

Największy błąd polega na kupowaniu wszystkiego naraz. Lángos dobrze zaspokoi głód, a kürtőskalács jest właściwie deserem. Jeśli chcesz spróbować kilku smaków, zamów po jednej porcji i podziel się nimi; kolbász najlepiej wybrać jako coś głównego.

Różnice między tymi specjałami najłatwiej zauważyć w konsystencji i sposobie jedzenia.

Smak Główne składniki Typowe podanie Najbardziej wyrazisty element
Lángos Ciasto z drożdży, olej, czosnek, papryka, śmietana Na wynos, z gęstą śmietaną i papryką Chrupiąca baza oraz kontrast kwaśnej śmietany
Kürtőskalács Ciasto drożdżowe, cukier, tłuszcz, cynamon Ciepły, posypany cukrem Karmelizowany cukier i aromat przypraw
Kolbász Mielone mięso, wędzona papryka, sól, przyprawy W bułce z musztardą i ogórkiem Dymny smak mięsa oraz wyrazista papryka

Przy sklepach z gotowanym jedzeniem warto sprawdzić, czy danie jest serwowane na miejscu czy na wynos. W sezonie zmienia się też dostępność owoców, sera i zapiekanek. Zawsze pytaj o składniki, bo węgierskie stoiska często przygotowują posiłek dopiero po zamówieniu.

Zaplanuj smakową trasę przez Budapeszt

Najlepsza trasa smakowa łączy kilka dzielnic zamiast skupiać się na jednym popularnym punkcie. Zacznij od Wielkiego Targu Centralnego, przejdź przez VII dzielnicę i zakończ spacer nad Dunajem. Po drodze zamów lángos, zarezerwuj placek na świeży kürtőskalács i wybierz kolbásza, jeśli potrzebujesz bardziej sytego dania.

Odwiedź Budapeszt z pustym brzuchem i daj szansę ulicznym specjałom. Wróć do domu z ulubionym smakiem, a przy okazji zaplanuj kolejną trasę przez środkowoeuropejskie miasta.

Na Węgrzech brakuje lekarzy pierwszego kontaktu

Jak wynika z doniesień dziennika „Magyar Nemzet”, na Węgrzech coraz bardziej odczuwalny staje się brak lekarzy pierwszego kontaktu realizujących świadczenia w ramach publicznej służby zdrowia. Braki są szczególnie odczuwalne na prowincji.

Babiš czeskim Trumpem?

Amerykański portal internetowy poświęcony zagadnieniom politycznym politico.eu opublikował subiektywny ranking europejskich krajów, w których zdaniem jego dziennikarzy duże szanse na objęcie władzy mają politycy o poglądach zbliżonych do poglądów obecnego prezydenta Stanów Zjednoczonych, Donalda Trumpa.

Czeskie oazy uczciwości

Dla wielu zwiedzanie pięknych, leśnych okolic jest jak pogłaskanie obolałej duszy a dla innych aktywna turystyka może się kojarzyć z odciskami, odparzeniami, pęcherzami, potwornym zmęczeniem, głodem i dotkliwym brakiem wody. Jednak chyba wszyscy marzą o przydrożnym bufecie na rozstaju leśnych dróg. Niestety takie marzenia często znajdują się w sferze science-fiction. W lasach i na zboczach gór można bowiem polegać wyłącznie na zawartości własnego plecaka.

Zbigniew Czendlik - najpopularniejszy Polak w Czechach

Dziekan parafii w uroczym północnoczeskim miasteczku Lan š krou n jest z całą pewnością najpopularniejszym Polakiem w prawie całkiem ateistycznych Czechach. Zibi, bo takie ma przezwisko, urodził się w Brennej koło Cieszyna i zaraz po skończeniu Seminarium w Katowicach wyjechał do Czech.

Czy wiesz, że...

  • Pál Schmitt, od sierpnia 2010 r. prezydent Węgier, ma za sobą bogatą w sukcesy karierę szermierza. Jako członek drużyny szpadzistów zdobył dwa złote medale olimpijskie: na igrzyskach w Meksyku (1968) i w Monachium (1972).

Do posłuchania

"Never Tear Us Apart" to jeden z największych przebojów australisjkiej grupy INXS (1977-2012), który znalazł się w...